معنی شعر درس دوازدهم

 

1-    میلاد گل و بهار جان آمد  

    برخیز که عید می کشان آمد

 روز تولّد امام زمان (عج) که موجب شادی و نشاط روح و روان آدم  است رسیده.

 

برخیز که هنگام  شادی عاشقان شده است .

---

 2-  خاموش مباش زیر این خرقه    

       بر جان جهان دوباره جان آمد

 در زیر این لباس خود ساکت و آرام نباش . زیرا با آمدن تولّد امام زمان (عج) جهان

 

جان تازه ای گرفته است .

---

 3-   گلزار زعیش لاله باران شد        

        سلطان زمین و آسمان آمد

با تولدّامام زمان (عج) جهان از شور و نشاط زیبا و آراسته شده است .

زیرا سرور و سلطان اهل زمین و آسمان به دنیا آمده است .

---

4-   آماده ی امر و نهی و فرمان باش     

           هشدار ، که منجی جهان آمد

 

آماده ی اجرای دستورات و امر و نهی او باش و آگاه باش که نجات بخش تمام هستی وجهان آمد

معنی شعر دور اندیشی فارسی نهم

۱-کودکی از جمله ی آزادگان                   رفت برون با دو سه همزادگان

بیت مذکور در کل یک جمله هست .

برگردان بیت به نثر روان : کودکی از خانواده ی اصیل و نجیب با چند تن از همسالان خود به بیرون رفتند.

بررسی نقش های دستوری : کودکی : نهاد / از : حرف  اضافه / جمله :متمم / آزادگان مضافالیه

 رفت : فعل / برون : قید / با: حرف اضافه / دو سه : صفت / همزادگان : متمم

دانش های ادبی و زبانی: واژگان ( آزادگان و همزادگان ) قافیه اند

۲- پای چو در راه نهاد آن پسر                  پویه همی کرد و درآمد به سر

بیت فوق سه جمله هست/ پای چو در راه نهاد آن پسر/ پویه همی کرد / و درآمد به سر

برگردان بیت به نثر روان :وقتی آن پسر به راه افتاد ، دوید و با سر به زمین افتاد.

بررسی دستوری :جمله اول : پیرو ( وابسته ) جمله دو م و سوم : پایه و هردو همپایه اند

پای در راه نهاد : عبارت فعلی در معنی به راه افتاد / آن : صفت اشاره / پسر : نهاد

پویه همی کرد : فعل / و : حرف ربط همپایه ساز / در آمدبه سر : عبارت فعلی در معنی زمین خورد

دانش های ادبی و زبانی : به نظر عبارات فعلی در این بیت به صورت کنایه آمده اند و میان واژگان

( پسر و به سر ) واج آرایی و سجع دیده می شود و نیز این دو واژه قافیه محسوب می شوند

۳ - پایش از آن پویه در آمد زدست      مهر دل و مهره ی پشتش شکست

بیت دوجمله است. مصراع اول یک جمله و مصراع دوم یک جمله

برگردان بیت به نثر روان : پایش به خاطر دویدن از جا درآمد( دچار مشکل شد ) و آن اشتیاق درونی از بین

 رفت و مهره های پشتش هم آسیب دید.

بررسی دستوری :پای: نهاد / َش : مضاف الیه / از : حرف اضافه / آن : صفت اشاره / پویه : متمم

در آمد زدست : عبارت فعلی ( در این عبارت فعلی از دست می تواند در معنی ازبیخ یا از ته هم باشد )

مهر : نهاد / دل : مضاف الیه / و : حرف عطف / مهره : نهاد / پشت : مضاف الیه / َش : مضاف الیه

شکست : فعل

دانش های ادبی و زبانی : عبارت فعلی ( زدست در آمدن )( کنایه ) در مصراع اول  و جناس حرکتی و

افزایش در میان واژگان ( مهر/ مهره )و نیز واج آرایی (ش) در انتهای بیت، به بیت زیبایی بخشیده است

واژگان ( دست و شکست قافیه اند )

۴- شد نفس آن دوسه هم سال او            تنگ تر از حادثه ی حال او

بیت یک جمله است .

برگردان بیت به نثر روان :حال دیگر دوستان وی بدتر از حال او گشت.

بررسی دستوری :شد : فعل ربطی / نفس : نهاد ( مسند الیه ) / آن : صفت اشاره / دوسه : صفت

شمارشی/ هم سال : مضاف الیه / او : مضاف الیه / تنگ تر : مسند / از : حرف اضافه / حادثه : متمم

حال : مضاف الیه / او : مضاف الیه

دانش های ادبی و زبانی :وجود واج آرایی ( س ) در مصراع اول و نیز جناس اختلافی میان واژگان

(سال و حال) و هم چنین وجود آرایه ی ایهام در واژه ی (حال )که در دو معنی زمان حال و شکل حالت وی

 به کار رفته است به زیبایی بیت افزوده است .

واژگان (سال و حال) قافیه اند و (او ) ردیف است.

- آن که ورا دوست ترین بود گفت                   در بن چاهیش بباید نهف

بیت سه جمله است . آن که ( کس که ) ورا دوست ترین بود / گفت / در بن چاهیش بباید نهفت

برگردان بیت به نثر روان :آن کس که برای او بهترین دوست بود گفت باید او را در ته چاهی پنهان کنیم.

بررسی دستوری : آن : صفت اشاره / که : مسند الیه / ورا ( برای وی ) : حرف اضافه و متمم /

 دوست ترین: مسند / بود : فعل ربطی / گفت : فعل  / در : حرف اضافه / بن : متمم / چاه : مضاف الیه

ش : مفعول / بباید نهفت : فعل - در ضمن عبارت ( آن که ورا دوست ترین بود ) به عنوان (نهاد )برای فعل

 ( گفت) محسوب می شود.

دانش های ادبی و زبانی :آرایه ی خاصی دیده نمی شود ولی می توان به تناسب بین ( بن و چاه )

 اشاره کرد.

واژگان ( گفت و نهفت ) قافیه اند .

۶- تا نشود راز چو روز آشکار                     تا نشویم از پدرش شرمسار

بیت دو جمله است . هر دو جمله از نوع مرکب وابسته ( پیرو ) هستند. به نظر می رسد این بیت به بیت

 قبلی موقوف المعنی هست . بدین معنی که مصراع آخر بیت قبل به عنوان جمله پایه ( هسته )

 محسوب می شود .

برگردان بیت به نثر روان :برای این که راز همانند روز آشکار نشود و در پیش پدرش شرمنده نباشیم .

بررسی دستوری : تا: حرف ربط وابسته ساز / نشود : فعل ربطی / راز : مسند الیه / چو : حرف اضافه

روز : متمم / آشکار : مسند / تا : حرف ربط وابسته ساز / نشویم : فعل ربطی و شناسه مسندالیه /

از : حرف اضافه / پدر : متمم / َش : مضاف الیه / شرمسار : مسند

دانش های ادبی و زبانی :تشبیه در مصراع اول و نیز جناس اختلافی بین واژگان ( راز و روز ) و واج آرایی

( ش ) بر زیبایی های بیت افزوده است .

واژگان ( آشکار و شرمسار ) قافیه اند .

۷ - عاقبت اندیش ترین کودکی                   دشمن او بود از ایشان یکی

این بیت یک جمله است.

برگردان بیت به نثر روان : عاقبت اندیش ترین کودکی دشمن او بود . یکی از ایشان

(بیت موقوف المعنی دارد به بیت بعدی )

بررسی دستوری : عاقبت اندیش ترین کودکی : نهاد /(عاقبت اندیش = صفت فاعلی مرکب مرخم )

+ ( ترین : علامت صفت عالی) + کودکی ) در کل صفت عالی پیشین + کودکی (نهاد ) /

دشمن : مسند / او : مضاف الیه/ بود : فعل ربطی / از : حرف اضافه / ایشان : متمم /

یکی : نهاد فعل گفت در بیت بعدی

دانش های ادبی و زبانی : آرایه ی خاصی دیده نمی شود . واژگان (کودکی و یکی ) قافیه اند.

۸ - گفت همانا که در این همرهان                 صورت این حال نماند نهان

بیت دو جمله است . گفت / همانا که در این همرهان صورت این حال نماند نهان /

برگردان بیت به نثر روان : (یکی از ایشان دربیت قبلی ) گفت که یقینا جریان این حادثه در میان این جمع

پوشیده نخواهد ماند .

برسی دستوری :گفت : فعل / فاعل:یکی از ایشان در بیت قبلی / همانا : قید تاکید / که : حرف ربط

وابسته ساز/ در : حرف

 اضافه / این : صفت اشاره / همرهان : متمم / صورت : نهاد / این : صفت اشاره / حال : مضاف الیه /

نماند: فعل / نهان : قید

دانش های ادبی و زبانی : در بیت واج آرایی (ه) دیده می شود و در واژه ی ( حال ) نیز ایهام وجود دارد.

یکی در معنی زمان حال و آن دگر حالت .

واژگان ( همرهان و نهان ) قافیه اند .

۹ - چون که مرا زین همه دشمن نهند        تهمت این واقعه بر من نهند

بیت دو جمله است .مصراع اول یکی و مصراع دوم یکی دیگر .( و موقوف المعنی است به بیت قبل )

برگردان بیت به نثر روان :تهمت این واقعه را به گرد من می اندازند زیرا مرا دشمن او می دانند .

بررسی دستوری : چون که : حرف ربط وابسته ساز / مرا = من را : مفعول و حرف نشانه /

زین = از این : حرف اضافه و صفت اشاره / همه : متمم / دشمن : مسند / نهند : فعل گذرا بر مفعول و

مسند  / این جمله از نوع جملات چهار جزیی است به این شکل ( نهاد + مفعول + مسند + فعل )/

تهمت : مفعول / این : صفت اشاره / واقعه : مضاف الیه / بر : حرف اضافه / من : متمم / نهند : فعل

( نهند )اولی = نامیدن و دانستن / ( نهند ) دومی = قرار دادن و گذاشتن

دانش های ادبی و زبانی :جناس تام بین ( نهند و نهند )

بیت ذوقافیتین هست / قافیه های اول ( دشمن و من ) و قافیه های دوم ( نهند و نهند )

۱۰- زی پدرش رفت و خبردار کرد                   تا پدرش چاره ی آن کار کرد

بیت سه جمله است . زی پدرش رفت / و خبردارکرد / تا پدرش چاره ی آن کار کرد/

دو جمله ی مصراع اول از نوع جملات مرکب همپایه هستند و جمله مصراع دوم از نوع وابسته

برگردان بیت به نثر روان :به سوی پدر او رفت و اورا از این ماجرا آگاه ساخت تا اینکه پدرش ای کار را چاره کرد .

بررسی دستوری : زی : حرف اضافه / پدر : متمم / ش : مضاف الیه / رفت : فعل / و : حرف ربط

همپایه ساز / خبردارکرد : فعل / تا : حرف ربط / پدر : نهاد / ش : مضاف الیه / چاره کرد : فعل /

آن : صفت اشاره / کار : مفعول

دانش های ادبی و زبانی : تکرار دو واژه ی ( پدرش ) و نیز وجود جناس اختلافی در دو واژه ی ( دار و کار)

به زیبایی بیت افزوده است و هم چنین واژگان ( خبردار و کار ) باهم قافیه اند و ( کرد ) در هردو مصراع

ردیف اند .

۱۱ - هر که در او گوهر دانایی است            بر همه چیزیش توانایی است

بیت دو جمله است . مصراع اول یکی و مصراع دوم یکی دیگر .

برگردان بیت به نثر روان : هر کس که در وجودش گوهر دانایی وجود دارد بر انجام هر کاری برای او توانایی

 وجود دارد .

بررسی دستوری : هر : صفت مبهم / که ( کس که ) : نهاد / در : حرف اضافه / او : متمم / جوهر : نهاد /

دانایی : مضاف الیه / است : فعل غیر اسنادی / بر : حرف اضافه / همه : صفت مبهم / چیزی : متمم /

ش : متمم یا مضاف الیه / توانایی : نهاد / است : فعل غیر اسنادی

دانش های ادبی و زبانی : واژه جوهر معرب گوهر است . تناسب زیبا بین واژگان ( دانایی و توانایی )

واژگان ( دانایی و توانایی ) قافیه اند و ( است ) ردیف .

۱۲ - دشمن دانا که غم جان بود                 بهتر از آن دوست که نادان بود

بیت در کل چهار جمله است . دو جمله در مصراع اول به صورت جمله مرکب با (که ) تاویلی و دو جمله ی

دیگر در مصراع دوم از نوع جملات مرکب با (که ) زبط ساده .

برگردان بیت به نثر روان :دشمن دانایی که برای روح انسان غم و اندوه باشد بهتر از آن دوستی هست که

نادان باشد .

بررسی دستوری : دشمن : مسند الیه / دانا : صفت / که : حربط وابسته ی تاویلی / غم : مسند

جان : مضاف الیه / بود : فعل ربطی ( اسنادی ) / بهتر : مسند / از : حرف اضافه / آن : صفت اشاره /

دوست : متمم /  است ( فعل محذوف ) / که : حرف ربط وابسته ساز / نادان : مسند / بود : فعل ربطی

دانش های ادبی و زبانی : ترکیب اختصاصی ( غم جان ) و ترکیب وصفی ( دشمن دانا ) و وجود تضاد یا طباق میان واژگان ( دشمن و دوست ) و ( دانا و نادان ) و تناسب میان ان ها به زیبایی های بیت دو

چندان افزوده است .

واژگان ( جان و نادان ) قافیه اند و (بود) ردیف اند.

 

نمونه طرح درس پایه هفتم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

لحن ها وآهنگ های زبان فارسی

لحن ها و آهنگ های زبان فارسی

لحن یعنی آواز خوش و موزون ، نوا ، کشیدن صدا ، یا اجتماع حالت های صداهای مختلف.

لحن نحوه ی خواندن و بیان کردن جملات است با توجّه به شرایط موجود و فضای حاکم بر جمله و کلّ متن . هر

متن لحن خاصّ خود را – اعم از طنز یا جد- می طلبد.هر بند و جمله نیز لحن خود را دارد و در هر بند انواع و

اقسام لحن ها و حالات به کار گرفته می شود. انواع لحن ها:

1-لحن ستایشی :

ستایش مخصوص خداست و شاعر یا نویسنده در آن خداوند را به خاطر آفرینش بی همتا ، قدرت بی نظیر و الطاف بی نظیرش می ستاید. خواننده باید خود را موجودی از آفریده های او بداند که تسلیم او و شاکر بخشش های اوست.

مثال:

«آفــرین ،جـــان آفـــرین پاک را               آن که جان بخشید و ایمــان خاک را

آسمان چون خیمه ای بر پای کرد            بی ستون کرد و زمینش جای کرد »

                                                                               (عطار)

2- لحن مدح:

مدح نوشته ای در باره ی انسان است که شاعر از طریق آن ، با کوچک تر دانستن خود در مقابل ممدوح ، به بیان مطالبی می پرازد. اختلاف آن با ستایش در این است که در ستایش ، شاعر یا نویسنده آزادانه تر می تواند حرف خود را بزند امّا در مدح ، به ویژه مدح حاکمان ، این کار امکان پذیر نیست. انواع مدح :

مدح بزرگان دینی و مذ هبی :

محمّد کآفرینش هست خاکش                        هزاران آفرین بر جان پاکش

چراغ افروز چشم اهل بینش                           طـــراز کارگـــاه آفـــرینش

                                                                                         (نظامی)

مدح سلاطین و حاکمان :

آیا شنیده هنرهای خسروان عجـــم بیا ز خسرو خاور عیان ببین تو هنر ... در این جهان که تواند چو شاه بود به کـــدام خار بود چون صنوبر و عرعر (فلاح) مدح افرادی بزرگ که خدمتی به جامعه یا شخصی کرده اند . «آفرین بر روان فردوســــی آن همایون نهاد فرخنده او نه استاد بود و ما شاگرد او خداوند بود و ما بنده » ( انوری)

3- لحن خاطره :

داستان یا حادثه ای است که در خاطر انسان باقی می ماند و آن قدر برای نویسنده اهمّیّت داشته که آن را نوشته است.خواننده ی خاطره ها باید آن را به شیوه ای بخواند که گویی ماجرا برای خودش اتّفاق افتاده است. انواع خاطره : خاطرات بد ، خاطرات خوش ، عجیب ، اوّلین آشنایی ها و برخوردها با اشیا و افراد و...

4- لحن حماسی :

حماسه به معنای داستان دلاوری و شجاعت است . کسی که شعر حماسی را می خواند باید به گونه ای بخواند که این دلاوری ها را به شنونده منتقل کند،پس لحن حماسی ، لحنی کوبنده و استوار است .

مثال: «به مغز پشنگ اندرآمـد شتاب                        ت تن تن ، ت تن تن ، ت تن تن ، ت تن

چو دید آن سهی قدّ افراسیاب                               ت تن تن ، ت تن تن ، ت تن تن ، ت تن

                                                                                                           (فردوسی)

5- لحن داستانی – روایی:

حکایت ، تعریف کردن صمیمانه ی داستانی کوتاه با آهنگی نرم و ملایم است به گونه ای که شنونده یا از آن پند بگیرد یا تحت تأثیر قرار بگیرد. حکایات معمولاً با عباراتی نظیر"آورده اند که ..." ، "یکی را شنیدم ..."، "روزی ..."، " شنیدم ..." ،" نقل است که ..."،" یکی بود ، یکی نبود"

مثال:

«یک روز به وقت نیم روزان شد پیش شبان ، ز درد سوزان» (فتوحی) «شنیدم که خروسی بود جهان دیده ...» ( وراوینی)

6- لحن تعلیمی:

این لحن به لحن اندرزی نیز موسوم است، تلاش می کند با گویشی آرام در دل شنونده نفوذ کرده و نکات مهمّ خوب زیستن رابه مخاطب خود القا کند.در ایران این گونه نوشته بیشتر برای پندو اندرز به کار می رود.

مثال: «زخـــــاک آفریــــــدت خداونـــــــد پاک              پس ای بنده !افتادگی کن چو خاک

حریص و جهان سوز و سرکش مباش                        زخــــاک آفریـــدت ، آتش مبـــاش» (سعدی)

7- لحن تغزّلی:

شعرتغزّلی شعری است که با احساسات و عواطف انسان سروکار دارد.شاعران احساسات لطیف خود را در قالب اشعار منتشر می کنند و این احساسات می توانند حالات مختلفی را به خود بگیرند.سروده ها ممکن است از روی شادی سروده شده باشند یا از روی غم و غصّه ، به خاطر وصال و رسیدن به یار نوشته شده باشند یا ناشی از فراق یار.

مثال: « شب عاشقان بی دل چه شبی دراز باشد!          تو بیا کــــز اوّل شب در صبــــح باز باشد         عجب است اگر توانـــــم زمحبّت گریـــــزم                        به کجـــــا رود کبوتر که اسیر باز باشد»

                                                                                                              ( سعدی)

8- لحن مناجات:

مناجات به معنی رازو نیاز گفتن و نیایش با خداوند است.انسان در این زمان خود را بسیار کوچک فرض کرده ، آن چه را که در حضور دیگران نمی تواند بیان کند، با آه و زاری یا شکر و سپاس بیان می کند.از خدا می خواهد که عاقبت به خیرش کند. لحن مناجات آکنده از عاطفه و احساس و بیانگر حالت فروتنی و خاکساری و تواضع بنده است.

مثال:

«خداوندگارا نظر کن به جود که جرم آمد از بندگان در وجود گناه آید از بنده ی خاکسار به امّیــــد عفو خــــداونــــــدگار» ( مولوی)

9- لحن گفت و گو( مناظره ، پرسش و پاسخ) مناظره :

یعنی رقابت کردن با یکدیگر در بحث و گفت و گو یا پرسش و پاسخ است. لحن پرسش کننده معمولاً تند و محکم ، به دور از خرد گرایی و همراه با فخر فروشی است.در حالی که لحن پاسخ دهنده همواره آرام و متین و توأم با خرد است.

مثال: « نخستین بار گفتش کز کجایـــــی ؟         بگفت از دار ملــــک آشنایـــــی                                   بگفت آنجا به صنعت در چه کوشند؟                   بگفت انده خرند و جان فروشند» (نظامی)

رجز خوانی :

که هر دو نفر به شرح دلاوری ها و نژاد و افتخارات خود با لحنی حماسی می پردازند.مانند : رستم و اسفندیار

10- لحن طنز:

بیشتر در قالب حکایت خود نمایی می کند.طنز ها معمولاًدر پایان خود به نتیجه می رسندوخواننده

را تحت تأثیر قرار می دهند و می خنداند. مثال: « وای وای ! الهی رودت ببره ! حوصله ام سر رفت...» ( دهخدا)

 

                                                                برگرفته ار کتاب مبانی خواندن در زبان فارسی نوشته ی

                                                           دکتر فریدون اکبری شلدره

معنی شعر ستایش

- به  نام  خداوند  جان و خرد         کزین برتر، اندیشه، بر نگذرد

 

معنی: به نام خداوندی آغاز می کنم که دو نعمت بزرگ عقل و جان را به انسان عطا کرده است زیرا فکر و اندیشه انسان نمی تواند فراتر ازاین برود . به ذهن و اندیشه انسان ،سخنی بالاتر ازاین خطور نمی کند که سخنش را با نام پروردگاری آغاز کند که به انسان جان و خرد بخشیده است.

 

 

2- خداوند   نام  و خداوند  جای        خداونـد  روزی  ده   رهنمـای

توضیحات: نام: در حدیثی اسمای الهی نود و نه مورد ذکر شده است. (إنَّ للّه ِ تِسعَة و تِسعینَ إسماً ) و در دعای جوشن کبیر کتاب مفاتیح  الجنان شیخ عباس قمی هزار و یک اسم و صفت الهی آمده است./روزی ده : اشاره به صفت رزّاق بودن الهی است (هو الرّزّاق)/ رهنمای: اشاره به هدایتگری خداوند است ( واللّه یهدی مَن یشاء)

معنی : خداوند متعال صاحب اسما و صفات و القاب متعدّد و آفریننده ی جاو مکان(عالم هستی) است. اوست که روزی دهنده موجودات عالم و هدایت کننده آنهاست.

 

3- خداوند کیوان  و گردان سپهر        فروزنده ی ماه وناهید و مهر

توضیحات: کیوان : زحل ، نام یکی از افلاک هفتگانه است./ گردان سپهر: گردان صفت است برای سپهر که قبل از موصوف آمده است./ناهید: زهره از افلاک هفتگانه/ مهر : خورشید از افلاک هفتگانه / مراعات نظیر در بین کلمات: کیوان، سپهر، ماه، ناهید و مهر

معنی : خداوند متعال افلاک هفتگانه ( قمر، عطارد، ناهید، خورشید،مریخ ، مشتری، زحل) و آسمان در حال حرکت را آفریده است و اوست که به خورشید و ماه و ستارگان نور و روشنی بخشیده است.

 

4- بــه  بیننــدگــان  آفـریننــده را         نبینی  مرنجان دو بیننــده را

توضیحات: فردوسی در این بیت به یکی از عقاید مهم اهل تشیّع اشاره کرده است که وجود خداوند متعال با چشم و وجود مادّی قابل درک نیست .( لاتُدرکُهُ الابصارُ و هو یُدرکُ الابصارَ).

معنی : با چشمان و وجود جسمانی و مادّی نمی توان خدا را درک کرد پس برای این کار بیهوده به چشمانت زحمت مده.

 

5- نیابـد بـدو نیــز اندیشــه  راه           که او برتراز نام واز جایگاه

معنی : انسان حتّی با افکار تیزو اندیشه های باریک بین نیز نمی تواند به وجود خداوند متعال دست یابد زیرا که ذاق اقدس پروردگار فراتر از محدوده اسما و نام ها و مکان ها است. ( خداوند لامکان است.)

 

6- ستودن نداند کس اوراچوهست        میـان بنـدگی را ببایدت بست

معنی : هیچ کسی نمی تواند خداوند متعال را آنگونه که شایسته درگاه اوست، ستایش کند پس تو باید کمر بندگی و اطاعت از او به میان ببندی و در بندگی و عبادت او تلاش کنی.

7- توانا بود هرکه دانا بود             ز دانش دل پیر برنا بود
انسان دانا تواناست. با داشتن علم و دانش دل انسان هر چند پیر باشد جوان می گردد.

تمرکزفکر

چه بخوریم تا تمرکز فکری بهتری داشته باشیم 

چه غذاهایی بخوریم تا تمرکز فکری بیشتری داشته باشیم ، نظریه های مختلفی درباره نوشیدنی ها و غذاهایی که تمرکز را بالا می برند، وجود دارد. از کافئین قهوه گرفته تا شکر و پروتئین که معتقدند تمرکز را افزایش می دهد. حتی کار به جایی رسیده است که مکمل های غذایی خاصی برای این منظور به بازار آمده اند تا حافظه ، توجه و عملکرد مغز را بهبود ببخشند. اما واقعا در شرایطی که باید تمام ذهن متمرکز یک موضوع مهم باشد چه کمکی می توان به مغز و ذهن رساند؟

آیا واقعا مواد غذایی خاصی باعث تقویت هشیاری و آگاهی می شوند و ما می توانیم با مصرف آنها و با خیال راحت در امتحان ، مصاحبه شغلی یا کنفرانس شرکت کنیم؟! اگر به صحبتها و گزارش های متخصصان توجه کنیم ، با اخبار خوب و بدی در این باره مواجه می شویم. اول این که نمی توان از تاثیر غذا روی ذهن و قدرت تفکر چشم پوشی کرد و حتما تاثیراتی وجود دارد و اما دوم این که هیچ غذای جادویی خاصی وجود ندارد که بتواند قدرت ذهنی افراد را به صورت معجزه آسا افزایش دهد. بنابراین باید واقعگرا بود و به صورت مبالغه آمیز با این مساله برخورد نکرد. اما یک خبر خوب و تازه در این زمینه وجود دارد و آن ، این که بعضی غذاها برای کوتاه مدت باعث افزایش تمرکز فرد می شود و تحقیقات انجام شده نشان می دهد فواید بعضی مواد مغذی و اثرات آنها روی عملکرد مغزی مشخص شده و بررسی ها برای اعلام نتایج نهایی ادامه دارد. بعضی موارد که به نظر می رسد اثرات مثبتی روی ذهن دارند، به شرحی است که توضیح داده می شود اما این که اثرات آنها چقدر مثبت یا منفی است ، جای بحث دارد. یک فنجان قهوه به همراه شکر بسیاری از مردم حاضرند سقم بخورند که قهوه همراه با شکر در شرایطی که آنها به تمرکز فراوانی نیاز داشته اند به کمک آنها آمده و کاملا موثر بوده است.

                 افراد زیادی به این مساله و مسائلی از این قبیل باور دارند و معتقدند موادی مثل قهوه ، چای ، مواد شیرین مثل بستنی یا شیرینی جات و یا مواد غذایی که از هر دو ماده مذکور دارند، مانند شکلات و نوشیدنی های مقوی مثل لیموناد ذهن آنها را باز و آماده تفکر بهتر می کند. دکتر ویلسون ، سخنگوی انجمن رژیم غذایی امریکا معتقد است کافئین موجود در قهوه می تواند در رفع خستگی مفید باشد و به فرد انرژی بدهد؛ اما این اثر کاملا کوتاه مدت است و در اصل خصوصیات فردی است که طول مدت اثر و یا واکنش نسبت به چنین موادی را تعیین می کند. بعضی از مردم با مصرف این مواد احساس بهتری دارند و به علت اثرات تحریکی این مواد، میزان ضربان قلب آنها افزایش می یابد، در حالی که بعضی دیگر احساس ناراحتی می کنند و عصبی می شوند. همین حالات ناراحتی و عصبی شدن می تواند تمرکز فرد را مختل و مساله را بغرنج تر کند. حتی اگر فردی با مصرف این گونه مواد غذایی احساس بهتری داشته باشد، به هر حال بعد از رفع اثرات این مواد غذایی دوباره به حالت قبلی برمی گردد و گاهی اگر این مواد بیش از حد مصرف شود، مشکل ساز می شود؛ چراکه اثبات شده مصرف بیش از حد قهوه به دلیل داشتن کافئین زیاد باعث از بین رفتن تمرکز می شود. از سوی دیگر، اثر شکر بر هشیاری و آگاهی کمی پیچیده تر به نظر می رسد. این واقعیت وجود دارد که مغز از گلوکز به عنوان منبع اصلی سوخت استفاده می کند.

در یک مطالعه که روی 20 نفر انجام شد، از نوشیدنی شیرین یا کربوهیدرات ها استفاده شد و در هیچ کدام از آنها وضعیت حافظه به طور مشخص بهتر نشد. تنها نتیجه ای که به نفع مواد شیرین تمام شد، این بود که غذاهای بسیار شیرین اثراتی سریع ، کوتاه مدت و مثبت بر توانایی ذهنی دارند. پروفسورگلد، استاد روان شناسی و علوم اعصاب دانشگاه ایلینویز معتقد است در کل گلوکز (قند) اثراتی بر حافظه و یادگیری دارد، اما دخالت دیگر فرآیندها مثل استرس و تفاوت فردی سوزاندن گلوکز را نباید نادیده گرفت. او در آزمایش های خود به این نتیجه رسیده است که هر چه مقدار مصرف گلوکز بالاتر باشد، اثرات بر روی حافظه بهتر و بیشتر می شود، اما وقتی به یک مقدار خاصی می رسیم ، دیگر شرایط بهتر نمی شود و حتی بدتر می شود و حتی اگر گلوکز از یک حد بالاتر بود، حافظه مختل می شود. برای صبحانه چه میل دارید: استیک یا شیرینی؟! این روزها نبرد بین کربوهیدرات و پروتئین بسیار زیاد شده است و بخصوص رژیم های پرپروتئین و کم کربوهیدرات اثرات مطلوبی در کاهش وزن و افزایش هشیاری از خود نشان داده اند. البته نه قندها و نه پروتئین ها نقش مستقیمی در توانایی فرد برای تمرکز ایفا نکرده اند و به عنوان منبع قدرت مغزی به حساب نمی آیند. اما نباید کل تاثیرات را نادیده گرفت. در بدن ، کربوهیدرات ها (قندها) به گلوکز تبدیل می شوند که این کار حداقل 2 تا 4 ساعت طول می کشد، در حالی که تجزیه پروتئین ها حداقل به 4 ساعت زمان لازم دارد. بنابراین نمی توان گفت یک ماده غذایی اثرات معجزه آسایی بر حافظه داشته باشد، بلکه متخصصان تغذیه معتقدند ترکیبی از غذاها مثل میوه جات ، سبزیجات ، غلات و دیگر مواد غذایی در کل باعث بهبود سلامت جسم و ذهن می شوند و اگر فردی رژیم غذایی سالمی داشته باشد، کل فعالیت های جسمی و ذهنی او در حد مطلوب و مورد نظر قرار می گیرند. عامل دیگری که ممکن است با تمرکز ذهن افراد رابطه داشته باشد، پرخوری یا کم خوری است.

اگر فردی قبل از انجام یک کار مهم ، پرخوری کند، احساس خواب آلودگی می کند؛ زیرا گردش خون از مغز به سمت معده منحرف می شود تا عمل هضم غذا به بهترین نحو صورت گیرد. از سوی دیگر افرادی که کالری کافی دریافت نمی کنند و از وعده غذایی خود صرف نظر می کنند یا تحت رژیم های سخت غذایی قرار دارند، نمی توانند تمرکز خوبی داشته باشند و حواس آنها براحتی پرت می شود. بعلاوه تحقیقات نشان داده است کودکانی که صبحانه میل می کنند، حافظه کوتاه مدت بهتری نسبت به همکلاسی های خود که صبحانه نمی خورند، دارند. در ضمن کودکانی که صبحانه های پر کالری می خورند (مثل کیک ، شکلات ، شیرینی و...) تمرکز خوبی ندارند. رژیم های غذایی پرچرب نیز روی آگاهی و تمرکز، اثرات منفی دارد، به صورتی که حافظه و یادگیری تضعیف می شود پس نمی توان از افرادی که غذاهای پرچرب می خورند، انتظار هوش آنچنانی داشت. سوپ مکمل؟! قفسه های مغازه ها و یا داروخانه ها پر از قرص ها، شربت ها و مکمل های ویتامین ، املاح و موادگیاهی است که روی همه آنها قید شده که از نظر جسمی و ذهنی ، باعث تقویت شما می شوند. تعداد این مواد آنقدر زیاد است که قابل شمارش نیست ، اما مطمئن باشید این مواد آن طور هم که درباره آنها تبلیغ شده ، سودمند نیستند و اگر یک امتحان یا مصاحبه بزرگی در پیش دارید، بهتر است برای تقویت حافظه و تمرکز خود، بر روی این مواد حساب باز نکنید.

گزارش هایی وجود دارد که می گوید ویتامین های B، C، E، بتاکاروتن و منیزم می توانند قدرت مغز را تقویت کنند. اما هیچ کس ثابت نکرده که قرصهای حاوی این مواد بتوانند باعث تقویت حافظه و تمرکز شوند. در ضمن وقتی مقدار زیادی از این مواد در غذاهای طبیعی وجود دارند، چرا به سراغ قرصهای آنها برویم؟ ویتامین Cرا براحتی در مرکبات می توان یافت. بتاکاروتن در هویج ، اسفناج و دیگر سبزیجات برگدار و برگ سبز وجود دارد. قرصهای ویتامین و مکمل موارد مصرف خاصی دارند و هیچ وقت نمی توانند جای مواد غذایی را بگیرند. بتازگی نظریه هایی مطرح شده که قابل توجه است. مثل مواد غذایی حاوی اسیدهای چرب امگا3 (مثل ماهی)، وین پوستین (که در یک گیاه وجود دارد)، یا کولین (ماده مغذی اصلی موجود در لسیتین) دارای اثرات خاصی هستند و بر سلامت ذهن ، تاثیرات مثبتی دارند و محققان در تلاشند ترکیبی از این مواد را در اختیار افراد بگذارند تا قدرت حافظه آنها تقویت شود.

برای یک روز بزرگ آماده شوید فکر نکنید اگر غذای خاصی مصرف کنید، تمرکز و حافظه شما قدرت خارق العاده ای پیدا می کند. اگر امتحان یا مصاحبه ای در پیش دارید و دوست دارید حافظه و تمرکز شما قدرت خوبی داشته باشند، نکات زیر را به یاد بسپارید: - کارهای لازم را برای آمادگی خود، از قبل انجام دهید، سر فرصت و بدون عجله. - شب قبل ، خوب بخوابید. - ورزش را در برنامه زندگی خود به طور منظم در نظر بگیرید. - یک رژیم غذایی متعادل و حاوی تمامی گروههای غذایی مصرف کنید. به هیچ وجه از ماده غذایی خاصی به منظور تقویت حافظه استفاده نکنید ؛ چون ممکن است وضعیت شما را بدتر کند. از غذاهای طبیعی و سالم در حد معقول استفاده کنید تا ذهن شما برای هر کاری آماده باشد

استفهام انکاری

 

 

نمونه سوال درس 17

الف) گزینه های مناسب را علامت بزنید

 

۱-اگر واژه هایک جز معنی دار داشته باشند،مشتق نیستند.درست[    ]             نادرست[   ]

۲- اگرهر دو جزواژه معنی دار باشد،مشتق است.       درست[     ]           نادرست[    ]

۳-اگر یک جز واژه،معنی دار باشد و یک جز بی معنی ،مشتق است.  درست[   ].      نادرست[    ]

۴-بر اساس معنی،املای کدام گزینه درست است؟

۱)خورد:کوچک.  ۲)قرّه:مغرور.   ۳) تعمل:اندیشیدن.  ۴)عزیمت:قصد کردن

۵-کدام گزینه از نظر ساختمان با بقیه گزینه ها متفاوت است؟

۱)دستمال.    ۲)آویزه.    ۳) زاغچه.      ۴)پوشش

ب)جاهای خالی را با واژه های مناسب پر کنید.

۶-کتاب شازده کوچولو را ....... نوشته است.

۷-به واژه هایی که از دو جز ٕ معنی دار ساخته شوند،.......‌می گویند.

ج)معنی واژه های مشخص شده را بنویسید.

۸-فنّ ظریف نقاشی را رها کرد.

۹-مرا تا این درجه مفتون خود می سازد.

۱۰-از تعمیر هواپیما فراغت یافتم.

۱۱-جمعیت مات و مبهوت مانده بود.

۱۲-کریما،به رزق تو پرورده ایم.       به انعام و لطف تو خو کرده ایم

د)معنی و مفهوم بیت های زیر را بنویسید‌.

۱۳- به لطفم بخوان و مران از درم.           ندارد به جز آستانت سرم

 

۱۴-چراغ یقینم فرا راه ده.                        زبد کردنم دست،کوتاه دار

 

ه)جدول زیر را با واژه های داده شده تکمیل کنید.

کارفرما،آرش،ستاره شناس،دود،آهنگر،آسایش

ساده	مشتق	مرکّب

و)فعل های خواسته شده را بر اساس شمار و شخص فعل داده شده،بنویسید.

فعل	ماضی استمراری	ماضی مستمر	ماضی بعید	ماضی نقلی
می گیریم
بریزند

ز)هسته و وابسته های گروه اسمی را مشخص کنید.

بهترین ماه سال،بهار است .

ح)آرایه های ادبی بیت زیر را بنویسید.

۱۸-نه کمال حسن باشد ترشی و روی شیرین     همه بد مکن که مردم همه نیک خواه داری

 سعدی.                 

۱۹-پسر نوح با بدان بنشست.                           خاندان نبوتش گم شد 

                                                      سعدی.   

معنی واژه های درس 17

اهلی : رام

آذرخش : صاعقه،رعدو برق،درخشش برق آسمانی

آوخ : آه،افسوس

تامل : اندیشیدن

حیرت : تعجب

سرور : شاد شدن،خوشحال شدن

سعادت : خوشبختی

طلوع : برآمدن خورشید از شرق

عزیمت : قصد کردن،دل برکاری نهادن،آهنگ کردن

فاش : آشکار،هویدا

فراغت : آسودگی،رهایی

فن : نوع،هنر،ورزش

قدری : مقدار کمی،اندکی

کار فرما : رییس و سرپرست کارگران و کارمندان 

لبریز : پر

ماجرا : اتفاق

مالک : صاحب

مفتون : شیفته،عاشق

مار بوآ : نوعی مار بزرگداز دسته ماران بی زهر که از پستانداران کوچک(ازقبیل خرگوش و ... )

تغذیه می کند،ولی هیچوقت به انسان حمله نمی کند ‌بعضی از گونه های این جانور 

ممکن است بیش از 6متر طول داشته باشند

نغمه : آواز

نگریست : نگاه کرد

وداع کردن : خداحافظی کردن 

وقار : آهستگی و بردباری

تولد حضرت فاطمه (س)

 آسمان

را گفتم

می توانی آیا

بهر یک لحظه ی خیلی کوتاه

روح مادر گردی

صاحب رفعت دیگر گردی

گفت نی نی هرگز

من برای این کار

کهکشان کم دارم

نوریان کم دارم

مه وخورشید به پهنای زمان کم دارم

 

خاک

را پرسیدم

می توانی آیا

دل مادر گردی

آسمانی شوی و خرمن اخترگردی

گفت نی نی هرگز

من برای این کار

بوستان کم دارم

در دلم گنج نهان کم دارم

 

 

این جهان را گفتم

هستی کون ومکان را گفتم

می توانی آیا

لفظ مادر گردی

همه ی رفعت را

همه ی عزت را

همه ی شوکت را

بهر یک ثانیه بستر گردی

گفت نی نی هرگز

من برای این کار

آسمان کم دارم

اختران کم دارم

رفعت وشوکت وشان کم دارم

عزت ونام ونشان کم دارم

 

آنجهان راگفتم

می توانی آیا

لحظه یی دامن مادر باشی

مهد رحمت شوی وسخت معطر باشی

گفت نی نی هرگز

من برای این کار

باغ رنگین جنان کم دارم

آنچه در سینه ی مادر بود آن کم دارم

 

 روی کردم با بحر

گفتم اورا آیا

می شود اینکه به یک لحظه ی خیلی کوتاه

پای تا سر همه مادر گردی

عشق را موج شوی

مهر را مهر درخشان شده در اوج شوی

گفت نی نی هرگز

من برای این کار

بیکران بودن را

بیکران کم دارم

ناقص ومحدودم

بهر این کار بزرگ

قطره یی بیش نیم

طاقت وتاب وتوان کم دارم

صبحدم را گفتم

می توانی آیا

لب مادر گردی

عسل وقند بریزد از تو

لحظه ی حرف زدن

جان شوی عشق شوی مهر شوی زرگردی

گفت نی نی هرگز

گل لبخند که روید زلبان مادر

به بهار دگری نتوان یافت

دربهشت دگری نتوان جست

من ازان آب حیات

من ازان لذت جان

که بود خنده ی اوچشمه ی آن

من ازان محرومم

خنده ی من خالیست

زان سپیده که دمد از افق خنده ی او

خنده ی او روح است

خنده ی او جان است

جان روزم من اگر,لذت جان کم دارم

روح نورم من اگر, روح وروان کم دارم

کردم از علم سوال

می توانی آیا

معنی مادر را

بهر من شرح دهی

گفت نی نی هرگز

من برای این کار

منطق وفلسفه وعقل وزبان کم دارم

قدرت شرح وبیان کم دارم

درپی عشق شدم

تا درآئینه ی او چهره ی مادر بینم

دیدم او مادر بود

دیدم او در دل عطر

دیدم او در تن گل

دیدم او در دم جانپرور مشکین نسیم

دیدم او درپرش نبض سحر

دیدم او درتپش قلب چمن

دیدم او لحظه ی روئیدن باغ

از دل سبزترین فصل بهار

لحظه ی پر زدن پروانه

در چمنزار دل انگیزترین زیبایی

بلکه او درهمه ی زیبایی

بلکه او درهمه ی عالم خوبی, همه ی رعنایی

همه جا پیدا بود

همه جا پیدا بود